Sepsis ve septik şok
Resüsitasyon / Enfeksiyon
Çok yüksek
2026-06-09
Birincil kaynak: 2021 Surviving Sepsis Campaign erişkin sepsis/septik şok kılavuzu; ABEM Key Advances konu çerçevesi ile destekli
1
Eski / klasik yaklaşım
Sepsis yönetimi çoğu zaman ‘antibiyotik + 30 mL/kg sıvı’ ezberine indirgeniyordu.
Güncel odak
Güncel yaklaşım; erken tanı, hemodinamik fenotipleme, laktat ve organ disfonksiyonunun seri değerlendirilmesi, uygun zamanda antibiyotik, sıvı yanıtının yeniden ölçülmesi, erken vazopressör, kaynak kontrolü ve antibiyotik de-eskalasyonunu aynı pakette ele alır.
Neden önemli?
Acil serviste gecikme mortaliteyi etkileyebilir; ancak aşırı sıvı, gereksiz geniş antibiyotik ve kaynaksız tedavi de zarar doğurabilir. Bu nedenle ‘ilk saat’ yalnızca hızlı olmak değil, doğru önceliklendirme ve tekrar değerlendirme anlamına gelir.
Pratik mesaj
Sepsis resüsitasyonu tek bir sabit reçete değil; erken antibiyotik, kaynak kontrolü ve seri hemodinamik yeniden değerlendirme sürecidir.
Acil servis algoritması
1
Şüphelen: enfeksiyon + hipotansiyon, hipoperfüzyon, mental durum değişikliği, takipne, oligüri veya laktat yüksekliği.
2
Paralel ilerle: damar yolu, monitörizasyon, laktat/kan gazı, kültürler, ampirik antibiyotik ve kaynak araştırması aynı anda planlanır.
3
Hipotansiyon/hipoperfüzyonda sıvı ver; ardından pasif bacak kaldırma, IVC/kalp/lung POCUS, kapiller dolum, idrar çıkışı, laktat ve klinik perfüzyonla yeniden değerlendir.
4
Sıvıya rağmen MAP/perfüzyon düzelmiyorsa norepinefrin başlama eşiğini geciktirme; santral yol beklenirken güvenli periferik başlama protokolleri düşünülebilir.
5
Antibiyotik seçimini odak, direnç riski, immünsüpresyon ve lokal protokole göre başlat; stabil hastada gereksiz geniş spektrumdan kaçın ve kültür/klinikle daralt.
Board / sınav tuzakları
1
Laktatı tek başına tanı koydurucu veya tek başına dışlatıcı kabul etmek.
2
Hipotansif septik hastada vazopressörü yalnızca tüm sıvılar bittikten sonra düşünmek.
3
Kültür alınacak diye şok hastasında antibiyotiği anlamlı şekilde geciktirmek.
4
Sıvı yanıtını hiç ölçmeden tekrarlayan boluslar vermek.
Mini board soruları
Soru: Septik şokta ilk sıvı sonrası MAP düşük ve hipoperfüzyon sürüyor. En kritik sonraki adım nedir?
Cevap: Vazopressör ve yeniden değerlendirme planını geciktirmemek.
Gerekçe: Yalnızca tekrarlayan sıvı boluslarıyla ilerlemek akciğer ödemi ve gecikmiş perfüzyon riski oluşturur.
Soru: Kan kültürü alınmadan antibiyotik başlanır mı?
Cevap: Şok veya ciddi instabilitede kültür için antibiyotik anlamlı geciktirilmez.
Gerekçe: Kültür hedeflenir; fakat kritik hastada zaman kaybı önlenir.